Mối liên hệ giữa tranh gỗ Tứ Dân – Tứ Linh – Tứ Quý

Theo quan niệm dân gian, những bộ tứ này làm chủ niềm tin và tư duy của người xưa về vạn vật. Mặc dù ba bộ tứ nêu trên không nói về chủ đề giống nhau nhưng đều mang ý nghĩa về những quy luật chung của đất trời, do đó giữa chúng luôn có mối quan hệ tiềm ẩn vs nhau

Đầu tiên là mối liên hệ giữa Tứ Dân và Tứ Quý. sở dĩ chúng ta lại nhắc đến mối liên hệ giữa 2 bộ tứ này là vì chúng đều chứa những sự vật quen thuộc trong đời sống hang ngày và đều thấy được cũng như cảm nhận được

Tứ Dân gồm có Mục – Canh – Tiều  – Ngư.

Tứ Quý gồm có Mai – Cúc – Trúc – Tùng.

tranh go tu linh 1

Tứ Quý là để nói đến 4 loại cây tượng trưng cho 4 đức tính của người quân tử, còn Tứ Dân nói về 4 thú vui thanh cao của con người. Hai bộ Tứ này có mối liên hệ chặt chẽ và bù trừ lẫn nhau. Trong những tác phầm nghệ thuật, và điêu khắc Tứ Dân và Tứ Quý thường xuất hiện cùng với nhau. Hai bộ Tứ đã tạo ra một bức tranh bốn mùa sống động

Hoa mai sau một thời gian đơm bông, ủ nụ trong sương giá thì sẽ nở vào mùa xuân. Lúc này thời tiết mặc dù có nắng nhưng vẫn còn se se lạnh vậy nên tuy 5 cánh hoa mai mỏng là vậy nhưng vẫn nở bung để đón năm mới một cách tươi tắn.

Dân gian có câu “tháng riêng là tháng ăn chơi

                     Tháng hai trồng đậu, tháng ba trồng cà”

Với hàm ý là đầu năm nghỉ ngơi để chuẩn bị cho một năm canh tác mới mà theo lệ nông nghiệp quy ước từ tháng hai đến tháng mười hàng năm. còn lại từ tháng 11 đến tháng 1 dùng để nghỉ ngươi, dọn dẹp vườn tược nhà cửa để đón mùa vụ tiếp theo. Do đó mà mùa xuân được coi là mùa mùa của sự khởi đầu trong canh tác nông nghiệp

Từ đó mà ta có mùa Xuân- Mai – Canh.

Mùa Hạ là mùa nóng nhất trong năm với những ngày nắng hạn. Trong Tứ Quý chỉ có cây Trúc chịu hạn và phát triển tốt nhất trong mùa này nhờ có bộ rễ dài và khả năng hạn chế thoát hơi nước.

Chắc bạn đã từng thấy cảnh những chú mục đồng chăn trâu ngoài đồng tay cầm cây sáo trúc và thổi những tiếng nhạc du dương trong buổi chiều tà, khi mặt trời khuất dần sau những bụi tre. Đó là một trong những hình ảnh đặc sắc của làng quê Việt Nam xưa. Và đó cũng là mối liên hệ khi những cây sáo được làm bằng trúc và được chọn lựa cẩn thận.

tranh go tu dan

Từ đó mà ta có Mùa Hạ – Trúc – Mục được cho là hợp lý.

Hoa Cúc là hình ảnh đặc trưng của mùa thu. Tuy có thể trồng quanh năm nhưng vào mùa thu, hoa Cúc phát triển rực rỡ nhất.

Nguyễn Khuyến từng viết:

“Ao thu lặng lẽ nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẹo teo…”

Vào mùa Thu, ao hồ phẳng lặng, nước trong vắt thích hợp cho việc câu cá. Mùa Thu đem lại cho ta sự thư thái trong tâm hồn và việc câu cá cũng vậy. Người câu cá có được sự thư thả, quên đi muộn phiền lo âu trong cuộc sống. Cảm giác ấy chính là mối liên kết giữa hai bộ Tứ

Nên ta có : Thu – Cúc – Ngư là vậy.

Cây Tùng là loại cây có sức sống mạnh mẽ và tươi tốt quanh năm, biểu trưng cho sự trường tồn và ý chí kiên định. Hình ảnh thường thấy nhất là cây Tùng trong mùa đông là khi những loài cây khác ngả nghiêng vì lớp tuyết dày trên tán thì cây tùng vẫn hiên ngang đứng thẳng.

Chính cái lạnh của mùa đông đã làm nền cho hình ảnh người Tiều phu đốn củi sưởi ấm, tạo ra sự liên kết giữa 2 bộ Tứ.

Ta có Mùa Đông – Tùng – Tiều một cách vô cùng uyển chuyển.

Đây là mối liên hệ của các sự vật với đời sống tín ngưỡng của nhân dân. Tứ Linh gồm có Long – Ly – Quy – Phượng

1, Mùa Xuân

Rồng là loài vật thiêng trong tín ngưỡng của mọi người, đứng đầu trong Tứ Linh. Rồng xuất hiện được coi là điềm lành. Ngoài ra Rồng có khả năng tạo mưa, mang đến nguồn nước phục vụ nhà nông.

Với mối liên hệ trên ta có Xuân – Mai – Canh – Rồng

2, Mùa Hạ

Bầu trời buổi chiều Mùa Hạ thường có những dải mây đỏ kéo dài về chân trời tạo ra một sắc đỏ nhạt. Những vệt mây đó ví như màu lông trên cánh chim phượng, cảnh mặt trời xuống núi ý nói Phượng Hoàng bay về tổ.

Ta có tổ hợp : Hạ – Trúc – Mục – Phụng

tranh go tu linh 3

3, Mùa Thu

Nhắc đến mùa Thu chúng ta thường nhớ đến Tết Trung Thu. Trong đó những điệu múa Lân đã có từ xa xưa. Theo truyền thuyết dân gian, Phật Di Lặc xuống trần gian trong hình dạng Ông Địa để trị con thủy quái tên Xien từ biển khơi lên đất liền chuyên đi phá hoại cuộc sống người dân. Nhưng sau này được Phật thuần hóa thành con vật hiền lành giúp đỡ người khác gọi là Kỳ Lân. Vì thế hàng năm khi tới ngày Tết Trung Thu và đầu năm mới ông Địa và Kỳ Lân lại cùng xuống trần múa chúc mừng.

Đây là tổ hợp: Thu – Cúc – Ngư – Lân.

4, Mùa Đông

Con vật cuối cùng trong Tứ Linh là con Rùa, đồng thời cũng là con vật duy nhất có thật trong đời sống của bộ Tứ Linh. Rùa có tuổi thọ rất dài lên đến hàng trăm năm do vậy mà chúng còn là biểu tượng cho sự trường thọ, cùng ý nghĩa với tùng. vì vậy chúng có mối liên hệ cuối cùng đó là Đông – Tùng – Tiều – Quy

Xin cảm ơn quý khách đã quan tâm tới bài viết của Phố Đồ Gỗ

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *